Lise nedir?

Ortaokuldan sonra üç yıllık öğretim yapan ve üniversiteye hazırlayan ortaöğretim kurumu. Eski adı idadi>idadidir. Sultani de dendiği olmuştur. Türkiye’de lise, bu adla 1924 tarihinde kurulmuştur. Liseye eşdeğer okulların kurulmasına ise 1839’da Sultan İkinci Mahmud Hanın fermanıyla başlanıp, askeri ve idari merkezlerden biri olan Bosna’da üç yılı mahallinde olmak üzere, dördüncü yılı İstanbul’da öğretim yapacak idadiler (lise) açılmıştır (1845). Bundan sonra 1867’de Fransızlar, Osmanlı Devletine müracaat ile, İstanbul’da Fransızca öğretim yapmak üzere, Fransa’nın yardımda bulunacağı bir okul açılmasını teklif etmişlerdir. Bu teklif kabul edilince, Galatasaray Sultanisi (Bugünkü Galatasaray Lisesi) açılmıştırlise

Bu arada yeni çıkarılan ve eğitim alanında yenileşmeyi öngören "Maarif-i umumiye" nizamnamesinde, orta öğretim kuruluşları, ortaokul karşılığı rüşdiye ve lise karşılığı idadi>idadi ile sultani adı altında sınıflandırılarak, önce askeri tıbbiye ve harp okullarına öğrenci hazırlayacak idadiler (liseler) açılmıştır(1869). Aynı yıl, liselerin bütün vilayet merkezlerinde açılması kararlaştırılmıştır. Rüşdiyeden sonra, üç yıllık öğretim yapan idadileri (liseleri) dil ve ırk ayrımı yapmaksızın, bütün Osmanlı tebaasının faydalanabilmesi için "Mülki idadi" adıyla vilayetlerde faaliyete geçirilmesi ve öğretimin iki dil üzerinden yapılması uygun görülmüştür (1873). Ayrıca Münif Paşanın maarif vekilliği zamanında İstanbul’da kız öğrencilerin okuyacağı idadi (lise) açılmış ve burada öğretim, Türkçe genel kültür dersleri dışında Fransızca, İngilizce ve Almanca olarak yapılmıştır. Bu okul, iki yıl tedrisat yaptıktan sonra kapatılmıştır. Bu arada bütün vilayet merkezlerinde, rüştiye ile birlikte yedi yıl, sancaklarda ise rüştiye ile birlikte beş yıl öğretim yapacak idadilerin (lise) açılmasına karar verilmiştir. İkinci meşrutiyet döneminde rüştiyelerin (ortaokul) kaldırılması, idadilerde de altı yıl öğrenim yapılması ve öğrenimin de mesleğe yöneltici şekilde olması cihetine gidilmiştir.

Bunlardan başka, cumhuriyet döneminde de eğitim konusu üzerindeki çalışmalara, ilk Türkiye Büyük millet Meclisi hükümeti zamanında başlanarak 1923 yılında toplanan Birinci Heyet-i İlmiyede bugünkü ortaöğretim sistemi üzerinde durulmuştur. Netice olarak bugün uygulanan temel ilkeler benimsenmiş, Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra, yeni bir programla, ortaokula dayalı bu kurumlarda, genel kültüre ve akademik bilgiye ağırlık verilmiştir. Bu arada öğrencilerin haftada otuz iki saat ders görmesi kabul edilmiş, okuldan mezun olmak ise, imtihan kaydına bağlanmıştır.

1923-1924 yıllarında Türkiye’de yirmi üç lise vardı. Aynı yıllarda mezun olanların sayısı 189 kişiydi. Sonradan liseler il, ilçe ve bucaklara kadar yayılıp sayıları artmıştır.

1949-1950 ders yılından itibaren programların ağırlığı ve bu sebepten öğrencilerin iyi yetişemedikleri dikkate alınarak lise öğrenimi dört yıla çıkarılmıştır. Fakat bunun daha sonra mahzurları görülerek, dört yıl sonra tekrar üç yıllık öğrenim sistemine dönülmüştür. Aynı sistem bugün de devam etmektedir. 1950’den sonra bazı liselerde yeni öğretim programları uygulanmaya başlandı ve bu liselere deneme Lisesi adı verildi. 1964’te Ankara’da fen dersleri ağırlıklı program uygulayan bir Fen Lisesi açıldı. Türkçe ve Türk kültürüyle ilgili dersler dışında yabancı dille öğretim yapan ve imtihanla hazırlık sınıfına öğrenci alan Galatasaray ve İstanbul Erkek Liselerini 1955’ten sonra Kadıköy, Maarif, Adana, Ankara, Diyarbakır, Eskişehir, İzmir, Konya ve Samsun kolejleri takib etti. 9 Eylül 1974’te çıkarılan bir genelge ile lise adını alan yabancı dille öğretim yapan devlet okulları 1 Aralık 1975’te Anadolu Lisesi olarak adlandırıldı. Bu okulların hazırlık sınıflarına merkezi sistemle öğrenci alınmaya başlandı. Bu imtihan sistemi daha sonra özel liseleri de içine alacak şekilde genişletildi.

Endüstrinin onarım, bakım ve üretim gibi hizmetlerinde görev alacak bilgili ve beceri sahibi teknik elemanlar yetiştiren bir kurum olarak, eğitim süreleri ortaokuldan sonra üç yıl olan endüstri meslek liseleri de açılarak faaliyete geçirilmiştir. Bu okulların çeşitli şubeleri vardır. Ayrıca tek gayeye dönük; yapı, motor, kimya, ağaç, metal işleri, tekstil, matbaa, balıkçılık gibi konularda eğitim yapan liseler de açılmıştır. Bunlardan başka ev ekonomisi ve el sanatlarını öğreten kız meslek liseleri, ticaret, turizm, otelcilik ve sekreterlik meslek liseleri, ülkemizde din hizmetlerini görecek kişileri yetiştiren imam hatip liseleri; sağlık memuru, ebe, hemşire, laborant yetiştiren sağlık kolejleri (bunlar ortaokuldan sonra gidilen dört yıllık lisedir), ziraat meslek liseleri, orman okulları (ormanlar için gerekli teknik elemanları yetiştiren ortaokuldan sonra üç yıllık okul) açılmıştır. Bu okulların hepsi 1974 yılında çıkarılan kanunla Mesleki ve Teknik Liseler adı altında toplanmıştır. Adı geçen liselerin açılması ve eleman yetiştirmeleri sebebiyle son yıllarda ülkemizde teknik açıdan gelişme büyük hız kazanmıştır. 1983’e kadar liseler, ortaokulla beraber ortaöğretimin bütününü meydana getirirken, bu tarihten sonra Milli Eğitim Temel Kanunu’nda değişiklik yapılarak ortaokullar, ilköğretim kurumları arasında sayılmıştır. (Bkz. Eğitim)

Sözlükte "lise" ne demek?

1. Sekiz yıllık temel eğitimden sonra gidilen öğrenciyi bir mesleğe ya da yükseköğretime hazırlayan kurum.

Cümle içinde kullanımı

Liseyi bitirince Avrupa'da tahsilini ben üzerime alırım.
- R. H. Karay

Lise kelimesinin ingilizcesi

[lire] v. read, view written letters and convert them into words which have meaning; learn; interpret; scan
adj. threadbare, worn out, ragged, shabby, frayed
n. high school, senior high school, lycee
Köken: Fransızca

--Reklam--